Szlaki Papieskie w Polsce
Nazwą tą objęte są trasy górskie i kajakowe, którymi turystycznie wędrował ks. Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II, od dziecka po wyjazd do Watykanu. Poprowadzone są najczęściej wzdłuż tradycyjnych szlaków turystycznych, ale bywają też odcinki poza nimi. Za podstawę ich wytyczenia posłużyły wspomnienia osób wędrujących z ks. Wojtyłą, książeczki GOT, wpisy do ksiąg parafialnych i tym podobne dokumenty. Z czasem zaistniała potrzeba upamiętniania także miejsc związanych z obecnością duszpasterską ks. Wojtyły, a także pielgrzymkami Jana Pawła II.
Szlaki Papieskie powstały dzięki bezinteresownemu zaangażowaniu wielu osób – parafii i gmin, z miłości do Ojca Świętego Jana Pawła II i chęci upamiętnienia jego śladów na rodzinnej ziemi. Jest to inicjatywa oddolna.
Pomysłodawcą utworzenia sieci Szlaków Papieskich na terenie całej Polski, jest Urszula J. Własiuk, obecnie prezes Fundacji SzlakiPapieskie (www.szlakipapieskie.pl), zainspirowana słowami Jana Pawła II: „Pilnujciemi tych szlaków” (Nowy Targ 1979), oraz „dobrze by było umieścić w [mojej] biografii wszystkie trasy na których byłem, żebym tak był wrośnięty w polską ziemię” (Watykan, 1979).
Symbolicznego otwarcia i poświęcenia Szlaków Papieskich w polskich górach, a także w Beskidzie Wyspowym i Gorcach dokonał 26 maja 2003 r.w Rabce Zdroju ks. prof. Maciej Ostrowski, diecezjalny duszpasterz turystów Archidiecezji Krakowskiej, a słowem wsparł metropolita kard. Franciszek Macharski: Wszystkim miejscowościom, które Szlak Papieski jak krwioobieg łączy, niech Pan Bóg miłosiernie błogosławi (fragm.).
O tworzeniu Szlaków Papieskich została powiadomiona Stolica Apostolska. Biskup Stanisław Dziwisz napisał w liście z 8 V 2003: Przekazałem Ojcu Świętemu te informacje. Przyjął je z wdzięcznością, jako dowód wielkiej życzliwości i realizacji jego prośby: Pilnujcie mi tych szlaków. Serdecznie błogosławi Organizatorom.
Nazwy Szlaków Papieskich górskich związane są zniezmiennymi nazwami pasm:
- Szlaki Papieskie w Tatrach i na Podtatrzu,
- Szlaki Papieskie w Gorcach,
- Szlaki Papieskie w Beskidzie Wyspowym,
- Szlaki Papieskie w Beskidzie Żywieckim (obejmują Worek Raczański),
- Szlaki Papieskie w Beskidzie Niskim,
- Szlaki Papieskie na Podhalu,
- Szlaki Papieskie na Orawie,
- Szlaki Papieskie w Bieszczadach,
- Szlaki Papieskie w Pieninach,
- Szlaki Papieskie w Beskidzie Sądeckim,
- Szlaki Papieskie w Beskidzie Małym,
- Szlaki Papieskie w Beskidzie Makowskim,
- Szlaki Papieskie w Beskidzie Śląskim,
- Szlaki Papieskie w Pasmie Draboża,
- Szlaki Papieskie w Sudetach,
- Szlak Papieski w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej (Podkrakowski).
Szlaki Miejsc Papieskich – oprócz Szlaków Papieskich turystycznych istnieją też Miejsca Papieskie, związane z posługą duszpasterską kard. Karola Wojtyły w Archidiecezji Krakowskiej, a także poza jej granicami. Obejmują tereny:
Spisza,
Kotliny Oświęcimskiej,
Pogórza Wielickiego,
Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego,
Gór Świętokrzyskich,
Ziemi Chrzanowskiej.
Na prośbę władz i mieszkańców tych terenów powstaje konieczność ich upamiętnienia i ujęcia w spójną całość jako Szlaków Miejsc Papieskich. Dotychczas oznaczone są dwa takie Szlaki:
- 2 IV 2006 – Szlak Miejsc Papieskich na Ziemi Chrzanowskiej. Otwarcia i poświęcenia Szlaku dokonał w Mętkowie z ramienia arcybiskupa Stanisława Dziwisza ks. prałat Stefan Misiniec, proboszcz parafii Najświętszego Salwatora w Krakowie, opiekun duchowy Szlaków Papieskich; 7 IX2008 w Okleśnej – obelisk przy kapliczce na Szlaku Miejsc Papieskich poświęcił kard. Stanisław Dziwisz; 18 X 2008 w Trzebini – obelisk na Szlaku Miejsc Papieskich poświęcił bp Gerard Bernacki z diecezji katowickiej;
- 4 X 2008 – Szlak Miejsc Papieskich na Ziemi Wielickiej poświęcił i otworzył w Niepołomicach prymas Józef Glemp w dniu imienin Jana Pawła II. Istnieje na tym terenie także krótki odcinek Szlaku Papieskiego Niegowić-Łapanów przez Kobylec.
Oznaczenie Szlaków Papieskich. Fundusze na ten cel pochodzą od władz terenowych (najczęściej są to gminy i starostwa), oraz innych instytucji, i osób prywatnych. Wprowadzenie Szlaków Papieskich odbywa się w porozumieniu z władzami diecezjalnymi (Kurią) i miejscowym proboszczem. Powstanie Szlaków jest inspirowane najczęściej przez Fundację Szlaki Papieskie, ich oznaczanie odbywa się w ścisłej współpracy z mieszkańcami, parafią i gminami. W miejscach otwarcia Szlaków lub zdarzeń szczególnych stawiany jest duży kamień z tablicą pamiątkową, krzyż w kształcie papieskiego pastorału i tablica z mapą terenową Szlaku Papieskiego. Na tablicy takiej umieszczane jest logo Fundacji jako dowód, ze Szlak ten został sprawdzony pod względem wiarygodności. Sukcesywnie uzupełniane jest tradycyjne oznaczanie Szlaków Papieskich wzdłuż tras, np. na drzewach.
Szlaki zaznaczone w niniejszym tekście kolorem zielonym są to te odcinki, które powstały przed rozpoczęciem działalności Fundacji, ale zostały wciągnięte do ewidencji Szlaków Papieskich prowadzonych przez Fundację z zachowaniem praw autorskich ich pomysłodawców, i szczegółowo opisane przez Urszulę J. Własiuk w przewodniku po Szlakach Papieskich pt. „Jestem synem tej ziemi”.
SZLAKI PAPIESKIE w ARCHIDIECEZJI KRAKOWSKIEJ, obejmują: Tatry, Podhale, Spisz, Orawę, Ziemię Chrzanowską, Beskid Makowski, Płaskowyż Draboża, oraz część Beskidu Małego, Beskidu Wyspowego, Beskidu Żywieckiego, Gorców i Pogórza Wielickiego.
W Krakowie funkcjonuje szlak turystyczny „Ścieżkami Jana Pawła II”, utworzony przez Urząd Miasta Kraków, otwarty w sierpniu 2002 r.
Jesienią 2003 r. wytyczone, oznakowane i poświęcone Szlaki Papieskie w Małopolsce zostały przez COTG PTTK nazwane Małopolskim Szlakiem im. Jana Pawła II – co sugeruje, że zostały stworzone nie przez społeczeństwa lokalne i Społeczny Komitet Organizacyjny Szlaków Papieskich, ale na mocy odgórnej decyzji. Niezgodne z intencją twórców Szlaków jest też przypisanie ich nie do pasm górskich, ale do granic administracyjnych.
SZLAKI KAJAKOWE. Fundacja bierze także udział także w opracowywaniu Szlaków Papieskich Kajakowych.
- 11 VIII 2008 – Wigry. Wyjątkowo uroczyste poświęcenie i otwarcie Papieskich Szlaków Kajakowych: Tajemnic Światła i Tajemnic Zawierzenia. Udział wzięli: kard. Józef Glemp, prymas Polski, kard. Stanisław Dziwisz, metropolita krakowski, bp Jerzy Mazur, ordynariusz diecezji ełckiej, abp Wojciech Ziemba, metropolita warmiński, bp Stanisław Budzik, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski i bp Tadeusz Bronakowski, biskup pomocniczy diecezji łomżyńskiej.
FUNDACJA SZLAKI PAPIESKIE jest oparta na zasadach wolontariatu, została powołana w Krakowie w 2003 r., jeszcze za życia Ojca Świętego. Swoje korzenie ma w Komitecie Organizacyjnym Szlaków Papieskich. Celem Fundacji jest upamiętnianie miejsc związanych głównie z turystyką i duszpasterstwem ks. Karola Wojtyły w okresie polskim, na terenie całego kraju, a także w czasie papieskich Pielgrzymek do Ojczyzny. Jest to idea propagująca Jego nauczanie i styl odpoczywania, dlatego od samego początku nierozerwalnie związana jest z Kościołem. Naszym patronem honorowym jest metropolita krakowski kard. Stanisław Dziwisz, a opiekunem duchowym przez Niego wyznaczonym – ks.prałat Stefan Misiniec, proboszcz parafii Najświętszego Salwatora w Krakowie.